Naučnici nemaju potpunu sliku o tome kako su prve crne rupe nastale ubrzo nakon Velikog praska. Poznato je da supermasivne crne rupe, koje mogu težiti više od milijardu sunaca, postoje u centru nekoliko galaksija manje od milijardu godina nakon Velikog praska, prenosi HRT.<\/p>\r\n\r\n
"Mnogi od ovih objekata izgledaju masivniji nego što smo prvobitno mislili da mogu biti u tako ranim vremenima – ili su bili veoma masivni ili su rasli izuzetno brzo“, rekla je Alis Jang, doktorant na Univerzitetu u Stokholmu i koautor studija objavljena u The Astrophisical Journal Letters.<\/p>\r\n\r\n
Crne rupe igraju ključnu ulogu u životnom ciklusu svih galaksija, ali postoje značajne nesigurnosti u našem razumevanju kako se galaksije razvijaju. Da bi dobili potpunu sliku o vezi između galaksija i evolucije crnih rupa, istraživači su koristili Habl da ispitaju koliko je crnih rupa postojalo među populacijom slabih galaksija kada je univerzum bio samo nekoliko procenata svoje sadašnje starosti.<\/p>\r\n\r\n
Habl je ponovo fotografisao početna zapažanja područja istraživanja nakon nekoliko godina. Ovo je omogućilo timu da mjeri varijacije u osvijetljenosti galaksija. Ove varijacije su izdajnički znak crnih rupa. Tim je identifikovao više crnih rupa nego što je pronađeno drugim metodama.<\/p>\r\n\r\n
Novi rezultati posmatranja sugerišu da su neke crne rupe vjerovatno nastale kolapsom masivnih, netaknutih zvijezda tokom prve milijarde godina kosmičkog vremena.<\/p>\r\n\r\n
Ove zvijezde mogu postojati samo u vrlo ranom univerzumu jer su zvijezde kasnije generacije kontaminirane ostacima zvijezda koje su već živjele i umrle.<\/p>\r\n\r\n
Druge alternative za formiranje crne rupe uključuju kolaps oblaka gasa, spajanje zvezda u masivne jate i ‘primordijalne’ crne rupe formirane (spekulativnim fizičkim mehanizmima) u prvih nekoliko sekundi nakon Velikog praska. Sa ovim novim informacijama o formiranju crnih rupa, mogu se konstruisati precizniji modeli formiranja galaksija.<\/p>\r\n\r\n
Astronomi takođe vrše opservacije pomoću NASA-inog svemirskog teleskopa Džejms Veb kako bi potražili galaktičke crne rupe koje su nastale ubrzo nakon Velikog praska kako bi shvatili koliko su masivne i gdje se nalaze.<\/p>\r\n","intro_images":{"preview":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-preview.jpg","previewOrg":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-previewOrg.jpg","small":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-small.jpg","138x108":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-138x108.jpg","160x200":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-160x200.jpg","220x110":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-220x110.jpg","208x400":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-208x400.jpg","335x200":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-335x200.jpg","440x240":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-440x240.jpg","495x370":"\/storage\/2020\/06\/24\/thumbs\/5ef32b25-8d48-4638-bcc5-602b0a0a0a67-Crnarupat-495x370.jpg"},"url":"\/clanak\/311895\/habl-pronasao-vise-crnih-rupa-u-ranom-svemiru-nego-sto-se-ocekivalo"}},{"Article":{"id":"311845","title":"Ugrožena ptica se vraća u Evropu poslije 300 godina","slug":"ugrozena-ptica-se-vrac-a-u-evropu-poslije-300-godina","intro":"Sjeverni ćelavi ibis, ptica koja je nekada simbolizovala duh u drevnim kulturama, vraća se u Evropu poslije više od tri vijeka. Ova jedinstvena ptica sa svojim sjajnim perjem i zakrivljenim kljunom bila je skoro zaboravljena, ali intenzivni napori da se očuva vrsta donijeli su nevjerovatne rezultate.\r\n\r\n","intro_image":"\/storage\/2024\/10\/06\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls.jpg","date":"2024-10-06 10:25:00","author":"S.D.","publish_date":"2024-10-06 10:25:00","content":"
Zahvaljujući inicijativama u Maroku, broj ptica je porastao na više od 500 jedinki. Zaštita staništa u Nacionalnom parku Sous-Masa omogućila je ibisu povratak i opstanak, što predstavlja veliki uspjeh u očuvanju prirode. Preostala divlja populacija sjevernog ćelavog ibisa se prvenstveno nalazi u Maroku, gdje su inicijative za očuvanje stabilizovale njihov broj, prenosi index.hr.<\/p>\r\n\r\n
Osnivanje Nacionalnog parka Sous-Masa na zapadnoj obali Maroka 1991. godine obezbijedilo je neophodnu zaštitu za staništa za razmnožavanje i ishranu tih ptica. Istraživački program, pokrenut 1994. godine, pratio je vrstu, što je dovelo do značajnog oporavka. Međunarodna unija za očuvanje prirode (IUCN) smanjila je status vrste sa „kritično ugrožene“ na „ugrožene“.<\/p>\r\n\r\n
Iako je populacija u Maroku oduvijek napredovala, ta vrsta je davno nestala sa svog evropskog područja. Projekti ponovnog uvođenja sjevernog ćelavog ibisa u Evropu sada počinju da daju rezultate.<\/p>\r\n\r\n
Jedan od najznačajnijih napora za vraćanje ulaže se u Španiji, u kojoj je taj program u Andaluziji uspješno vratio ptice u divljinu. Program, koji je započeo 2004, pomaže da se ista vrsta vrati i u južnu Evropu.<\/p>\r\n\r\n
U Austriji i Njemačkoj biolog Johanes Fric vodi projekat u kojem ptice sijlede mali avion kako bi naučile migracijske rute.<\/p>\r\n\r\n
Iako su napori za očuvanje donijeli određene uspehe, sjeverni ćelavi ibis i dalje se suočava s nekoliko izazova. Pretnje poput krivolova, pesticida i klimatskih promjena i dalje ugrožavaju njihov opstanak.<\/p>\r\n\r\n
Samo u 2023. godini, krivolov je odgovoran za gubitak 17 odsto migracijskih ptica u Evropi. Takođe, klimatske promjene prisiljavaju ibise na prilagođavanje svojih migracijskih obrazaca, a vrijeme njihovih putovanja mora se mijenjati kako bi odgovaralo novim uslovima i životnoj sredini.<\/p>\r\n","intro_images":{"preview":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-preview.jpg","previewOrg":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-previewOrg.jpg","small":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-small.jpg","138x108":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-138x108.jpg","160x200":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-160x200.jpg","220x110":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-220x110.jpg","208x400":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-208x400.jpg","335x200":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-335x200.jpg","440x240":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-440x240.jpg","495x370":"\/storage\/2024\/10\/06\/thumbs\/670249c2-d704-4c61-a887-42c80a0a0a65-5597252shutterstock370059095ls-495x370.jpg"},"url":"\/clanak\/311845\/ugrozena-ptica-se-vrac-a-u-evropu-poslije-300-godina"}},{"Article":{"id":"311598","title":"Mont Everest svake godine raste zbog jedne reke, pokazuje istraživanje","slug":"mont-everest-svake-godine-raste-zbog-jedne-reke-pokazuje-istrazivanje","intro":"Dva milimetra godišnje najvišem vrhu sveta donosi erozija reke Arun, koja protiče kroz Nepal, Tibet i Indiju, kažu naučnici iz Univerzitetskog koledža u Londonu.","intro_image":"\/storage\/2024\/10\/02\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST.jpg","date":"2024-10-02 13:44:00","author":"J.M.","publish_date":"2024-10-02 13:44:00","content":"
Najviši vrh sveta Mont Everest viši je za 15 do 50 metara zbog jedne reke, jer dolazi do erozije stena i soli u njenom koritu, koje vodenim tokom dolaze do vrha, pokazuje novo istraživanje.<\/strong><\/p>\r\n\r\n Spiranje zemljišta u reci Arun 75 kilometara daleko od Mont Everesta doprinosi njegovom rastu od najviše dva milimetra godišnje, kažu istraživači iz Univerzitetskog koledža u Londonu.<\/p>\r\n\r\n „To pomalo liči na istovar tereta iz broda. Brod postaje lakši i zbog toga pluta na višoj tački.<\/p>\r\n\r\n „Slično tome, kada zemljište postane lakše, može da ispliva na malo višoj tački", kaže Adam Smit, jedan od autora studije, za BBC.<\/strong><\/p>\r\n\r\n Koju visinu će postići Mont Everest pre nego što prestane da raste Himalaji su nastali pre 40 do 50 miliona godina usled pritiska izazvanog sudarom indijske i evroazijske tektonske ploče, a pomeranje ploča i dalje je glavni razlog neprestanog rasta te planine u Aziji.<\/p>\r\n\r\n Ali doprinosi i sliv reke Arun, kažu istraživači iz Londona.<\/strong><\/p>\r\n\r\n Dok protiče kroz Himalaje, reka nosi materijal koji se nalazi u njenom koritu i potiče iz Zemljine kore.<\/p>\r\n\r\n Tako se smanjuje pritisak na sloj zemljišta ispod kore, zbog čega se tanka kora savija i pluta uzvodno.<\/p>\r\n\r\n Ova pojava se naziva izostatičkim skokom i zbog nje rastu Mont Everest i druge planine u toj oblasti, poput vrhova Loce i Makalu, četvrti i peti najviši vrhovi na svetu, pokazuje istraživanje objavljeno u časopisu Nejčr geosajens.<\/p>\r\n\r\n „Mont Everest i obližnji vrhovi rastu zato što ih izostatički skok uzdiže brže nego što erozija dovodi do njihovog smanjivanja", kaže Metju Foks, jedan od istraživača, za BBC<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n „Koristeći GPS možemo da vidimo da rastu za oko dva milimetra svake godine, a sada bolje razumemo zbog čega do toga dolazi", dodaje.<\/p>\r\n\r\n Neki geolozi koji nisu učestvovali u istraživanju kažu da je teorija naučnika iz Londona uverljiva, ali je dosta njenih aspekata još uvek nedovoljno jasno.<\/p>\r\n\r\n Mont Everest je na granici Kine i Nepala, a severni deo planine je u Kini.<\/p>\r\n\r\n Reka Arun protiče kroz Tibet do Nepala, spajanjem sa još dve reke čini reku Kosi, koja protiče kroz severnu Indiju i potom se uliva u Gang.<\/p>\r\n\r\n Erozija je karakteristična za Arun zbog strmih planina u koje se useca i snage koju ima, što joj omogućava da na njenom toku odnese velike količine stena i soli.<\/p>\r\n\r\n Izvor:RTCG<\/span><\/p>\r\n","intro_images":{"preview":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-preview.jpg","previewOrg":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-previewOrg.jpg","small":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-small.jpg","138x108":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-138x108.jpg","160x200":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-160x200.jpg","220x110":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-220x110.jpg","208x400":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-208x400.jpg","335x200":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-335x200.jpg","440x240":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-440x240.jpg","495x370":"\/storage\/2024\/10\/02\/thumbs\/66fd32b8-6504-40de-b97c-494c0a0a0a65-MMMMONTEVEREST-495x370.jpg"},"url":"\/clanak\/311598\/mont-everest-svake-godine-raste-zbog-jedne-reke-pokazuje-istrazivanje"}},{"Article":{"id":"311577","title":"Novi pametni prsten stiže ovog mjeseca","slug":"novi-pametni-prsten-stize-ovog-mjeseca","intro":"Još jedan pametni prsten stiže na tržište - i to već ovog mjeseca.\r\n\r\n","intro_image":"\/storage\/2024\/10\/02\/66fd0638-9698-43d1-ac07-4a6c0a0a0a65-o19549031024.jpg","date":"2024-10-02 10:36:00","author":"S.D.","publish_date":"2024-10-02 10:36:00","content":" U pitanju je Oura Ring 4, koji bi od prethodnika trebalo da se razlikuje tanjim dizajnom, boljom baterijom i preciznijim mjerenjem aktivnosti.<\/p>\r\n\r\n Samsung je nedavno odlučio da "pomrsi konce" konkurenciji objavljivanjem svog novog pametnog prstena, ali je šef kompanije Oura, Tom Hejl, rekao je da "Samsung cilja mogućnosti koje je Oura imala prije dvije godine".<\/p>\r\n\r\n Oura Ring proizvodi postali su veoma popularni brzo nakon što su stigli na tržište, i to zahvaljujući elegantnom dizajnu, ali i preciznom praćenju zdravstvenih i drugih parametara.<\/p>\r\n\r\n Uz ovo, jednostavni su za korišćenje, što bi značilo da će konkurencija morati dobro da se potrudi da im preuzme dio kolača na tržištu.<\/p>\r\n\r\n Oura Ring 4 lanseras snart med bättre batteritid och tunnare design https:\/\/t.co\/rB2RNwA3U6<\/a> pic.twitter.com\/bgkiEk6975<\/a><\/p>\r\n— Swedroid (@swedroid) October 1, 2024<\/a><\/blockquote>\r\n
\r\n„Popeli su se kao obična ljudska bića, a spustili se kao svetski heroji“
\r\nZašto Šerpasi na Himalajima strahuju od poplava<\/p>\r\n\r\n\r\n