¨Radi se o poslednjim starim stablima ovog hrasta u Parku prirode “Rijeka Zeta” koje moramo sačuvati da bi smo imali žirove od kojih će se graditi nove šume. Upravo su ostaci ovih šuma zajedno sa rijekama bili jedan od odlučujućih faktora zbog kojih je dolina rijeke Zete proglašena parkom prirode.Zaštita ovih starih stabala ne znači sprečavanje rekonstrukcije puta. Naprotiv, ako se stabla sačuvaju put će imati još veću vrijednost, učesnici u saobraćaju će imati prijatniju vožnju, a biciklisti će ga više koristiti, pa će i opština i park prirode imati više posjetilaca.¨ kako se navodi u saopštenju.

CDE još od januara 2021. godine skreće pažnju na važnost prilagođavanja puta ovim stablima, kako navode, prije svega zato što se radi o kritično ugroženom hrastu koji je, pored toga, i jedina zaštićena vrsta hrasta u Crnoj Gori. Mještani na čijem se imanju nalaze hrastovi sami su naglasili da žele da hrastovi prežive izgradnju puta. To nam govori da ova stabla stvarno imaju budućnost, još je samo potrebno da Opština Danilovgrad primijeni propise i na taj način rekonstruiše put koji će se prilagoditi stablima. Ako put može da se prilagođava jednoj rijeci i brdu onda može i starom stablu.

¨Realizacija rekonstrukcije puta je započeta bez dozvole za obavljanje radnji u zaštićenom području, odnosno radnji koje utiču na zaštićenu vrstu, o čemu je CDE obavijestio Agenciju, Upravu za inspekcijske poslove, Opštinu Danilovgrad i Upravu javnih radova (finansijer projekta). Inspekcija je naložila subjektu nadzora da ne može izvršiti uklanjanje stabala skadarskog hrasta koji su u zoni ovog puta do razjašnjavanja pitanja dozvole. Tokom današnjeg obilaska Agencija je potvrdila važnost stabala, a Opština je izrazila spremnost da sa Upravom javnih radova sagleda saobraćajne finansijske i druge uslove i obaveze u cilju očuvanja starih stabala hrasta.¨ saopštili su.

CDE već godinu dana naglašava institucijama važnost očuvanja hrastova i zbog njihovih društvenih, ekoloških, ambijentalnih, ali i uloga u obnavljanju nekadašnjih velelepnih šuma skadarskog duba koje su sada svedene na drvorede i pojedinačna stabla.

Istraživanja koje je CDE sproveo tokom 2021. godine pokazuju da ostaci šume skadarskog hrasta u Bjelopavlićkoj ravnici su nešto potpuno novo za svjetsku botaniku, zapravo radi se o jedinstvenim šumama hrasta lužnjaka u Evropi.

One se čak jasno razlikuju od zajednica u okolini Skadarskog jezera i delte Bojane, pa ih samim tim moramo posmatrati kao potpuno odvojene, kritično ugrožene cjeline. Istraživanje je potvrdilo da su najbolji ostaci ovih šuma u Crnoj Gori upravo u dolini rijeke Zete.- zaključili su u saopštenju.

Ispod ovih stabala prikupljen je najveći broj žireva od kojih je CDE ove godine podigao preko 5.000 sadnica hrasta, Zato oni predstavljaju jezgra obnove šuma i u budućnosti. Šuma ovog hrasta u Bjelopavlićima može biti obnovljena samo žirevima koji potiču iz Bjelopavlića, jer sve sadnice od drugih žireva će se teško ili se upošte neće prilagoditi zemljištu i klimi doline rijeke Zete.

Stabla pored puta, u prirodno plavnom području Martinića, svojim korijenom održavaju zemljište rastresitim i tako mu dodjeljuju ulogu sunđera, pa zemljište i korijen hrastova na ovaj način upijaju i 190l vode dnevno tokom padavina. Na ovaj način hrastovi produžavaju rok trajanja puta preko Martinića. 

Skadarski hrast je krovna drvna vrsta i jedini hrast koji može da živi u poplavnim područjima, samim tim i glavna vrsta koja može da utiče na smanjenje poplava na ovom području. Sa druge strane, drenirajući zemljište hrastovi ga održavaju plodnim, a njihove krošnje predstavljaju zid koji smanjuje prodor otrovnih izduvnih gasova u plodna imanja, ali smanjuju i prodor svjetlosnog zvučnog zagađenja. Hrastovi su dom pticama, insektima i sisarima koji su zaštićeni lokalnim i zakonodavstvom Evropske unije. Ovo samo neki od razloga zašto su mještani ostavili ove hrastove da žive baš tu, između lokalnog puta i njihovih imanja.

Očuvanjem ovih stabala Opština Danilovgrad može pokazati da ima namjeru da vrši aktivnu zaštitu u Parku prirode “Rijeka Zeta”. Čuvanjem ovih stabala Opština bi uspostavila praksu da čovjek ne treba da bira između izgradnje puta i očuvanja stabala, već da može i da treba da ima oboje, jer kao što je put tako je i stablo javni interes. 

Sa druge strane, uklanjanje stabala još jednom bi se u potpuno obesmislila zaštita vrsta, područja, a čovjek bi nastavio da posmatra na zaštitu prirode kao luksuz, a ne kao na proces zaštite samog sebe. 

Srdačno,

Crnogorsko društvo ekologa