Sa svakom bombom koja pada na ukrajinske gradove, sa svakim izgubljenim životom, sa svakim danom koji produžava trajanje ruske agresije na Ukrajinu, jaz između Evrope i Rusije postaje sve veći, a vrijeme eventualnog obnovljanja, koliko-toliko, normalnih relacija između Brisela i Moskve se udaljava.

Između Evrope i Rusije, po završetku rata u Ukrajini, neće doći do normalizacije odnosa godinama, a vjerovatno i decenijama. Stara “gvozdena zavesa” neće biti samo pomjerena hiljadu kilometara na istok, već će postati “čelična” i između dvije strane neće biti gotovo nikakvih komunikacija. Kao u vrijeme Hladnog rata jedina stvar koja će povezivati dvije strane će biti gasovodi i naftovodi: Evropi će trebati energenti a Rusiji novac, a ni jedni ni drugi nemaju izvodljive alternative na kratak i srednji rok.

Ruska invazija na Ukrajinu je dala opravdanje i benzin rusofobnom sentimentu od Baltika do Crnog mora. U zapadnoevropskim državama neće moći i neće imati moralno pravo da ga obuzdavaju kao što su to činili do sada oblikujući spoljnu politiku Evropske unije prema Rusiji na liniji tzv. Ostpolitik koju je lansirao njemački kancelar Vili Brant tokom sedamdesetih godina prošlog vijeka.

Svi proruski političari u EU, od Matea Salvinija i Marin Le Pen, preko lidera, bivših i aktuelnih, njemačkih parlamentarnih partija (sa izuzetkom Zelenih), pa do Viktora Orbana, morali su da se odreknu veza sa Putinom i njegovim režimom i da naprave totalni otklon od politike koju su praktikovali sve do prije par nedelja.

Čak je i Silvio Berluskoni morao da se distancira u potpunosti od svog intimnog prijatelja Vladija, kako je tepao Putinu. Berluskoni se u poslednjih nekoliko godina nudio da bude mirođija u svakoj čorbi ne bi li povratio uticaj koji je nekad imao, a ovih dana nije ni pokušao da se preporuči kao medijator ili posrednik u kontaktima sa Putinom.

To objašnjava zašto će za svakog političara u Srbiji, ali i Crnoj Gori i BiH, biti političko samoubistvo bilo kakvo povezivanje sa Rusijom ili režimom Vladimira Putina. Jaz između Rusije i Evrope je postao toliko veliki da ne samo da nije izvodljivo sjedeti na dvije stolice nego je postalo neoprostivo svako opravdanje ili razumijevanje za Rusiju Vladimira Putina..

Ko god bude pobijedio na izborima u Srbiji pokušaće da glumi Josipa Broza Tita i njegov raskid sa Staljinom iz 1948. godine, počev od Aleksandra Vučića kome ruski ljudi u njegovoj partiji i SPS-u Ivice Dačića igraju po živcima već godinama. Ne zbog njihovih opredeljnja, već zato što su vjerniji Putinu nego njemu i što nije smeo da udari na njih iz straha od gospodara života i smrti u Kremlju.

I lideri sprske opozicije se ne izjašnjavaju direktno protiv Putina zbog procjene da im to ne bi donijelo nove glasove a mogli bi da izgube one na izlazu iz SNS-ovog biračkog krčaga. Nema sumnje, da će i pored toga što i među njima ima onih koji imaju izražene simpatije prema Rusiji i idolopoklonstvo prema Putinu, napraviti istorijski zaokret i okrenuti leđa Rusiji.

Motiv je veoma jednostavan - za svaku vlast je mnogo jednostavnije da objasni zašto nema grejanja ili zašto je benzin skup, nego zašto nema posla, penzija i plata. Pokazna vježba i brzina s kojom su se povukle sve zapadne firme iz Rusije prestravile su više Vučića nego bilo šta drugo u njegovoj političkoj karijeri. Takođe, ovoga puta od evropskih i američkih partnera neće izostati finansijska, obaveštajna i operativna pomoć za iskorjenjivanje ruskih elemenata u administrativnom, sudskom i policijskom aparatu kao i u medijima.

Čak su i lideri stranaka Srba u Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini svjesni da je bilo kakvo pokazivanje rusofilstva ili opravdavanje agresije Rusije na Ukrajinu trajni crveni karton, odnosno put u izolaciju i političku irelevantnost. Upravo zbog toga, propagandna mašinerija DPS-a u Podgorici i bosanskih partija sa centralama u Sarajevu pokušavaju da prišiju svim političkim protivnicima etiketu “putinofila” ili “rusofila” ili da igraju na kartu inata, odnosno instinkta dela građana Crne Gore i Bosne i Hercegovine da reaguju uvijek suprotno od onoga što je stav koalicije oko Đukanovića ili bošnjačkih partija u BiH.

Međutim, predvidljivo slabljenje ruskog uticaja na Zapadnom Balkanu ne znači da će se naš region automatski stablizovati, odnosno da će biti eliminisan otpor prema Zapadu. Rusofilstvo je često bilo samo drugo ime za antizapadnu frustraciju kod djela građana i nije isključeno da barjaktari tog razmišljanja promene poslodavca i uporište, odnosno pređu put od Moskve do Kine. Ne bi bilo prvi put na Balkanu da se to dogodi. Albanski diktator Enver Hodža je nezadovoljan napuštanjem staljinističkog kursa SSSR-a po dolasku na vlast u Kremlju Nikite Hruščova pronašao novog zaštitnika u Mao Cedungu i Pekingu.

Na emotivnom talasu ukrajinskog otpora ruskim agresorima i podnošenju zahtjeva za članstvo Ukrajine u EU, koje su slijedile Gruzija i Moldavija, i na Zapadnom Balkanu se rasplamsala nada da bi moglo da dođe do novog zamaha evropskih integracija ili barem do koraka koji idu u tom smjeru: vizna liberalizacija za Kosovo, status kandidata za članstvo u EU Bosni i Hercegovini, početak pregovora sa Sjevernom Makedonijom i Albanijom, ubrzavanje pregovaračkog procesa sa Crnom Gorom i Srbijom.

Naravno, niko u EU nije želio da zalupi u ovom momentu vrata Ukrajini, Moldaviji i Gruziji ili da obeshrabri države Zapadnog Balkana. Uzeti u razmatranje zahtjeve tri bivše republike SSSR-a je obaveza EU jer pravo da podnese aplikaciju ima svaka država na Starom kontinentu. U Briselu su razmatrali čak i zahtjev Maroka prije par decenija, sa Turskom su otvoreni pregovori koji nikada neće biti završeni, tako da će i aspiracije Ukrajine, Gruzije i Moldavije završiti na slijepom kolosjeku čim se završi ukrajinska kriza.

Što se tiče Zapadnog Balkana, neće biti značajnijeg ubrzanja evropskih integracija sve dok EU ne bude reformisana i uspostavljen novi sistem glasanja koji će eliminisati konsenzusno odlučivanje. Istina je da se njemački kancelar Olaf Šolc založio za Zapadni Balkan, kao i da je francuski predsjednik imao ohrabrujuće riječi za republike bivše Jugoslavije i Albaniju, ali nijedan ni drugi nisu upotrijebili riječ članstvo, već samo “evropska perspektiva”. Dakle, dok god budete slušali i čitali izjave evropskih zvaničnika u kojima govore o “evropskoj perspektivi” a ne o članstvu u EU, znajte da tapkamo i dalje u mjestu.

Autor: Kolumnista i novinar Željko Pantelić za Vijesti